Welke vaste planten haten bijen? Planten die bijen mijden en waarom
Vraagt u zich af welke vaste planten bijen echt lijken te haten? Of wilt u heel bewust een zitplek in de tuin of op het balkon inrichten waar het wat minder zoemt en bromt? Het antwoord heeft zelden iets met haat te maken, maar veel meer met de biologie van de planten en de behoeften van de insecten. We leggen u uit welke planten bijen instinctief mijden en waarom dat zo is.
Waarom bijen sommige vaste planten niet 'haten', maar mijden
Als een bij langs een bloem vliegt, neemt ze geen emotionele beslissing. Haar gedrag wordt gestuurd door een oeroud instinct: de zoektocht naar voedsel. Voor bijen betekent dat vooral nectar als energiebron en stuifmeel als eiwitrijk voedsel voor het nageslacht. Planten die geen van beide kunnen bieden, worden gewoonweg genegeerd. Het is dus geen actief 'haten', maar eerder een pragmatisch links laten liggen. U zou het kunnen vergelijken met een supermarkt met lege schappen – daar gaat u ook niet naar binnen.
Daarbij is één belangrijk punt om op te letten: de hier genoemde planten zijn meestal niet giftig of schadelijk voor bijen. Ze zijn voor de ijverige insecten gewoon oninteressant en bieden geen meerwaarde. Er zijn in wezen drie hoofdredenen waarom een plant voor een bij onaantrekkelijk is.
Categorie 1: gevulde bloemen – schoonheid zonder innerlijke waarde
Gevulde bloemen zijn het resultaat van lang kweekwerk met als doel zo prachtig en weelderig mogelijke bloemen te creëren. Daarbij worden de meeldraden en nectarklieren, dus de voortplantingsorganen van de plant, omgevormd tot extra bloemblaadjes. Het resultaat is visueel vaak indrukwekkend, maar voor bijen een flinke teleurstelling.
Wat zijn gevulde bloemen?
Stelt u zich een klassieke roos voor, die zo dicht gevuld is met bloemblaadjes dat het hart niet meer zichtbaar is. Dat is precies een gevulde bloem. De weg naar de felbegeerde nectar en het stuifmeel is voor bijen en andere bestuivers geblokkeerd. De bloem ziet er misschien prachtig uit, maar is vanuit het oogpunt van een insect een gesloten deur naar een lege voorraadkast. Veel wilde bijen en ook honingbijen proberen het niet eens als ze zo'n structuur herkennen.
Voorbeelden van vaste planten met gevulde bloemen
In tuinen vindt u veel van deze cultuurvormen. Let vooral op gevulde varianten van dahlia's, veel moderne rozencultivars of chrysanten. Ook bij pioenrozen en sommige anjersoorten zijn er soorten die voor bijen waardeloos zijn. Twijfelt u, dan helpt een eenvoudige blik: ziet u in het hart van de bloem duidelijk de gele meeldraden? Dan is de kans groot dat de plant bijvriendelijk is.
Categorie 2: exotische cultivars – geen voedsel voor inheemse bijen
Veel van onze populairste perk- en balkonplanten zijn in de loop van tientallen of zelfs honderden jaren geoptimaliseerd op bepaalde eigenschappen: stralende kleuren, een lange bloeiduur of een bijzondere groeivorm. Helaas ging dat vaak ten koste van de productie van nectar en stuifmeel.
Waarom bieden sommige cultivars geen nectar en stuifmeel?
De klassieker op veel Nederlandse balkons, de geranium (botanisch Pelargonium), is een schoolvoorbeeld. Ze bloeit onvermoeibaar de hele zomer, maar produceert nauwelijks tot geen nectar. Hetzelfde geldt voor veel viooltjes of tulpen. Deze planten steken al hun energie in hun uiterlijk, niet in het voeden van insecten. Voor inheemse bijen, die aangepast zijn aan de flora van hun omgeving, zijn zulke planten gewoonweg vreemde elementen zonder voedingswaarde.
Categorie 3: intense geuren – als etherische oliën een barrière worden
Wat voor ons mensen vaak aangenaam ruikt, kan voor bijen een echte uitdaging zijn. Sommige planten produceren sterke etherische oliën, die insecten afschrikken of op zijn minst irriteren.
Hoe sterke geuren bijen irriteren
Stelt u zich voor dat u een sterk geparfumeerde ruimte binnenloopt – het is moeilijk om andere geuren waar te nemen. Zo vergaat het bijen ook in de buurt van intens geurende kruiden. De sterke geur van planten zoals munt, tijm of basilicum overstemt de fijne bloemsignalen van andere planten in de omgeving. Dit olfactorische 'lawaai' kan bijen in verwarring brengen en ervan weerhouden om in de buurt naar voedsel te zoeken.
Voorbeelden van sterk geurende vaste planten en kruiden
Vooral kruiden staan bekend om hun intense geuren. Daartoe behoren verschillende soorten munt, eucalyptus, maar ook keukenkruiden zoals rozemarijn en tijm. Deze planten zijn voor ons weliswaar nuttig, maar als voedselbron voor bijen spelen ze nauwelijks een rol.
Praktisch nut: zo richt u een zone met weinig bijen in
De kennis over bijonvriendelijke planten kunt u gericht voor uzelf gebruiken. Wilt u op uw terras, uw balkon of op een zitplek in de tuin ongestoord zitten, dan kunt u daar bewust planten zetten die bijen mijden. Dat is geen garantie, maar het kan de aantrekkingskracht van die plek voor bijen duidelijk verminderen.
Strategische plantenkeus voor zitplekken
Een beplanting met geraniums in de balkonbakken of kuipen is een klassieke en effectieve methode. Vul dit aan met een paar potten geurende kruiden. Een combinatie van geraniums en bijvoorbeeld pepermunt of lavendel bij de tafel ziet er niet alleen goed uit, maar creëert ook een omgeving die voor bijen minder aantrekkelijk is.
De betere keus: ontdek bijvriendelijke vaste planten
Is uw doel echter een levendige, zoemende tuin die bruist van het leven, dan kunt u het best precies het tegenovergestelde doen. Een tuin vol bijvriendelijke planten is niet alleen een waardevolle bijdrage aan natuurbescherming, maar ook een fascinerend schouwspel.
Kenmerken van bijvriendelijke vaste planten
Bijvriendelijke vaste planten herkent u meestal aan hun enkele, open bloemen, waarbij de meeldraden goed zichtbaar zijn. Inheemse wilde planten zijn vaak een bijzonder goede keus, omdat ze perfect zijn aangepast aan de behoeften van onze inheemse wilde bijen. Ook veel bloeiende haagplanten zoals de weigelia of de liguster zijn echte bijenmagneten.
Onze aanbevelingen voor een zoemende tuin
Voor een tuin die bijen en andere nuttige insecten aantrekt, raden we een gevarieerde mix aan van vaste planten die op verschillende momenten bloeien. Zo vinden de dieren van het voorjaar tot de herfst altijd een voedselbron. Tot de favorieten behoren onder andere:
- Salie (Salvia)
- Zonnehoed (Echinacea en Rudbeckia)
- Vetkruid (Sedum)
- Lavendel (Lavandula)
- Kattenkruid (Nepeta)
Blader door ons assortiment tuinplanten en ontdek de verscheidenheid die uw tuin verandert in een paradijs voor bijen.
