Zijn varens geschikt als bodembedekker? De complete gids
Vraagt u zich af of varens als bodembedekker een goede keus zijn voor uw tuin? Zoekt u een natuurlijke en onderhoudsvriendelijke oplossing voor schaduwrijke hoeken? Het korte antwoord: ja, varens zijn een uitstekende keus om kale plekken onder bomen of tegen schaduwrijke muren te veranderen in een groen tapijt, op voorwaarde dat de standplaats klopt.
De voordelen van varens als bodembedekker
Varens brengen een heel bijzondere sfeer in de tuin. Ze ogen oorspronkelijk en rustgevend en verbinden verschillende tuinelementen op een natuurlijke manier. Maar hun geschiktheid als bodembedekker gaat veel verder dan alleen het uiterlijk.
Natuurlijke uitstraling en structuur
De grootste charme zit misschien in hun oorspronkelijke, bijna bosachtige uitstraling. De fijn geveerde bladeren creëren een zacht, getextureerd oppervlak, dat het hele jaar interessant oogt. Ze brengen beweging en lichtheid in delen van de tuin die anders vaak star en donker zijn.
Onderhoudsvriendelijk en sterk
Eenmaal op de juiste standplaats gevestigd, zijn de meeste bodembedekkende varens uiterst sterk en hebben ze nauwelijks aandacht nodig. Ze hoeven niet bewerkelijk gesnoeid te worden en hebben zelden last van ziekten of plagen. Dat maakt ze tot de ideale keus voor tuiniers die meer willen genieten en minder willen werken.
Effectieve onkruidonderdrukking
Geschikte varensoorten vormen na verloop van tijd een dicht, gesloten tapijt van bladeren en wortels. Dit tapijt is zo dicht dat onkruidzaden nauwelijks licht vinden om te kiemen en bestaand onkruid wordt verdrongen. Dat bespaart u op lange termijn veel moeizaam wiedwerk.
De ideale oplossing voor schaduwplekken
Veel tuinbezitters kennen het probleem: wat plant u op plekken waar nauwelijks een zonnestraal komt? Varens zijn hier de natuurlijke specialisten. Ze gedijen prachtig in halfschaduw of volle schaduw, waar de meeste andere planten zouden doodgaan, en veranderen probleemzones in groene oases.
Mogelijke nadelen en waar u op moet letten
Hoe enthousiast u ook bent over varens, er zijn een paar aspecten die u moet kennen voordat u uw tuin verandert in een varensparadijs. Met de juiste planning zijn deze punten echter makkelijk te hanteren.
Niet alle varensoorten zijn geschikt
Het begrip "varen" omvat duizenden soorten. Niet elke soort is geschikt als bodembedekker. Sommige groeien strikt rechtop, andere worden veel te hoog. De kunst is om laagblijvende soorten te kiezen die uitlopers vormen en van nature in de breedte groeien.
Drang tot verspreiding van sommige soorten
Sommige varens, zoals de bekende struisvaren (Matteuccia struthiopteris), kunnen zich via worteluitlopers zeer sterk verspreiden. In een grote, natuurlijke tuin kan dat gewenst zijn, maar in een kleine, duidelijk gestructureerde border kan het al snel te veel worden. Let daarom op de groei-eigenschappen van de gekozen soort.
Meestal niet wintergroen
De meeste inheemse varens zijn zomergroen. Dat betekent dat hun bladeren zich in de late herfst terugtrekken en in het voorjaar opnieuw uitlopen. De grond is in de winter dus niet bedekt. Vindt u een groen beeld het hele jaar belangrijk, kijk dan gericht naar groenblijvende soorten.
Specifieke eisen aan de grond
Varens zijn geen alleskunners. Ze hebben een duidelijke voorkeur voor humusrijke, losse en gelijkmatig vochtige grond. Op zware, kleiige of zeer droge, zanderige grond zullen ze het moeilijk hebben. Een goede voorbereiding van de grond is daarom doorslaggevend voor succes.
De beste varensoorten voor een dichte bodembedekking
De keus van de juiste soort is de sleutel tot succes. We hebben op onze kwekerij in de loop der jaren ervaring opgedaan en stellen u hier een aantal van de betrouwbaarste en mooiste varens voor vlakvullende beplanting voor.
Groenblijvende bodembedekkende varens: Polystichum (naaldvaren)
Wilt u ook in de winter een groen oppervlak, dan zijn naaldvarens een uitstekende keus. Soorten zoals de zachte naaldvaren (Polystichum setiferum) vormen dichte, overhangende pollen met donkergroene, sterke bladeren. Ze zijn extreem winterhard en zorgen het hele jaar voor structuur.
Sterke en vlakdekkende soorten: Dryopteris (niervaren)
Niervarens zijn echte probleemoplossers voor schaduwrijke plekken. Vooral de mannetjesvaren (Dryopteris filix-mas) past zich goed aan en vormt na verloop van tijd forse bestanden. Hij is weliswaar niet helemaal wintergroen, maar zijn oude bladeren bieden vaak tot in het voorjaar enige bescherming.
Sierlijke varens voor kleinere oppervlakken: Asplenium (streepvaren)
Voor kleinere nissen, rotstuinen of het beplanten van voegen is de tongvaren (Asplenium scolopendrium) geschikt. Zijn ongedeelde, glanzend groene en leerachtige bladeren zijn een bijzondere blikvanger en blijven ook in de winter behouden.
Laagblijvende tapijtvormers: Blechnum (dubbelloof)
De dubbelloof (Blechnum spicant) is ideaal als u een zeer laag, dicht tapijt wilt creëren. Hij vormt twee soorten bladeren: steriele, wintergroene bladeren, die plat op de grond liggen, en rechtopstaande zomerbladeren, die de sporen dragen.
De ideale standplaats: zo gedijen uw bodembedekkende varens
Om de volle pracht van uw varens te beleven, is de keus van de juiste plek doorslaggevend. Laat u gewoon leiden door hun natuurlijke leefgebied: de bosbodem.
Lichtomstandigheden: schaduw tot halfschaduw
De perfecte plek voor een varentapijt is onder lichte loofbomen, aan de noordkant van een huis of op een schaduwrijke binnenplaats. Directe middagzon verdragen de meeste soorten niet; hun tere bladeren zouden verbranden. Een beetje ochtend- of avondzon wordt echter wel verdragen.
Grondsoort: humusrijk en vochtvasthoudend
Varens houden van een grond die rijk is aan organisch materiaal, zoals bladcompost of schorshumus. Die houdt vocht vast, zonder dat er wateroverlast ontstaat. Voor het planten loont het om zware grond losser te maken met zand en compost en arme zandgrond te verrijken met veel humus.
Plant- en verzorgingstips voor een dicht varentapijt
Met een paar handelingen zorgt u ervoor dat uw varens snel aanslaan en een gesloten laag vormen.
De juiste planttijd en plantafstand
De beste tijd om te planten is het voorjaar of de herfst. Zo hebben de planten voldoende tijd om voor de zomerse stress of het invallen van de winter goed in te wortelen. Houd afhankelijk van de soort een plantafstand van 30 tot 50 cm aan. Het ziet er in het begin misschien kaal uit, maar de planten vullen de gaten verrassend snel op.
Water geven en bemesten
Vooral in het eerste jaar na het planten is regelmatig water geven belangrijk. Is het varentapijt eenmaal gevestigd, dan hoeft u alleen nog in lange droge periodes water te geven. Eén portie compost per jaar in het voorjaar is als bemesting ruim voldoende.
Snoeien en winterverzorging
Hier is het goede nieuws: echt snoeien is meestal niet nodig. Bij zomergroene soorten kunt u de verdroogde bladeren in de late herfst of het vroege voorjaar gewoon afknippen. Het oude blad dient in de winter als natuurlijke bescherming voor de plant.
Conclusie: varens zijn een uitstekende keus voor de juiste plek
Samengevat: varens zijn geen alleskunners voor elk deel van de tuin, maar op de juiste standplaats zijn ze een onverslaanbare, stijlvolle en uiterst onderhoudsvriendelijke oplossing. Wilt u een schaduwrijke, vochtige hoek veranderen in een groen, levendig oppervlak dat doet denken aan een boswandeling, dan zit u met de passende varensoorten helemaal goed. Ze onderdrukken onkruid, hebben nauwelijks onderhoud nodig en brengen een unieke textuur in uw tuin.
